Een innovatiegemeenschap 

De sessie begon met een korte introductie over CHARM-EU door Nicolas De Keyser van de Hochschule Ruhr West. CHARM-EU, een samenwerkingsverband van negen Europese universiteiten, zet zich in voor een nieuwe visie op het hoger onderwijs; de nadruk die de organisatie legt op uitdagingsgericht leren, duurzaamheid en inclusiviteit biedt een vruchtbare bodem voor pedagogische experimenten en innovatie. 

Best practices in de praktijk 

Verschillende docenten van CHARM-EU betraden het podium om hun beproefde hybride lesmethoden te presenteren. Elke presentatie werd gevolgd door een levendige vraag-en-antwoordronde en discussie, waardoor de deelnemers dieper konden ingaan op de praktische aspecten en de filosofie achter elke aanpak. 

Enkele hoogtepunten waren:  

• Interactieve leeromgevingen: Ádám Tóth van de Universiteit Utrecht liet zien hoe hij Wooclap gebruikt om realtime betrokkenheid en interactie tussen online en fysiek aanwezige studenten te bevorderen. Door live-enquêtes, woordwolken en quizzen in zijn sessies te integreren, creëert hij een inclusieve en dynamische leeromgeving waarin alle studenten gelijkwaardig kunnen bijdragen, ongeacht hun fysieke locatie. Deze aanpak stimuleert niet alleen de participatie, maar biedt ook directe feedback, waardoor het tempo en de focus van de sessie kunnen worden afgestemd op de behoeften van de studenten. 

• Lesgeven door empowerment: Valérie Borrell Estupina van de Universiteit van Montpellier ging in op het besluitvormingsproces in groepen, de invloed van emoties op prestaties en leerprocessen, een grotere betrokkenheid van studenten en andere daarmee samenhangende aspecten. De spreekster benadrukte hoe het herkennen en aanpakken van de emotionele aspecten van het leerproces, zoals zelfvertrouwen, frustratie of enthousiasme, zowel de individuele als de groepsprestaties kan beïnvloeden. Door empathie te bevorderen en een psychologisch veilige omgeving te creëren, zullen studenten eerder geneigd zijn om actief deel te nemen, elkaar te ondersteunen en zich intensief met de leerstof bezig te houden, wat uiteindelijk leidt tot zinvollere en duurzamere leerresultaten. 

• Begeleiding van interdisciplinaire, op uitdagingen gebaseerde onderzoeksprojecten (Capstone-projecten): Tussen 2022 en 2024 werden aan de ELTE drie CHARM-EU Capstone-teams samengesteld, begeleid en gecoacht, waarbij studenten werden begeleid bij hun afstudeerprojecten. Andrea Velich van de Eötvös Loránd-universiteit (ELTE) deelde haar ervaringen met het bieden van praktische ondersteuning om studenten te helpen hun weg te vinden in complexe, praktijkgerichte problemen in een transdisciplinaire omgeving, terwijl ze tegelijkertijd vaardigheden op het gebied van samenwerking en kritisch denken ontwikkelden. 

• Inhaalsessies voor afstudeerprojecten: Elke sessie is bewust afgestemd op de voortgang van de studenten en richt zich op belangrijke mijlpalen binnen hun langetermijnopdrachten en de algehele tijdlijn van de module. De inhoud en structuur van de sessies zijn flexibel, waardoor studenten deze kunnen aanpassen aan hun veranderende behoeften en leerdoelen. Annisa Triyanti van de Universiteit Utrecht deelde haar inzichten over deze werkwijze, die feedback door medestudenten en samenwerking bevordert en zo het gevoel van isolatie helpt verminderen dat kan ontstaan door het werken in afzonderlijke projectgroepen. 

• Meelopen met docenten door onderwijsdeskundigen: Alex Arenas Canon, onderwijsdeskundige bij CHARM-EU van de Universiteit van Montpellier, werkte onlangs samen met Hélène Charreire, docent in de masteropleiding, aan een experimenteel initiatief waarbij docenten meelopen binnen de CHARM-EU-masteropleiding ‘Global Challenges for Sustainability’. De rol van Alex bestond erin Hélène te ondersteunen door een extern, deskundig perspectief te bieden op de dynamiek in haar klas en haar pedagogische aanpak. Elke lesvolgde een eenvoudig stramien: Alex observeerde de lessen van Hélène, waarna ze samen een nabespreking hielden. Daarin bespraken ze hoe de leerervaring kon worden verfijnd door aanpassingen in de klasdynamiek, de presentatie van de lesstof en het vergroten van de betrokkenheid van de studenten, zonder de academische inhoud zelf te wijzigen. Dit vereiste een sterke basis van vertrouwen, openheid en een gedeeld doel. Het initiatief toonde aan hoe het meelopen bij lessen – of het nu gaat om onderwijskundigen en hoogleraren, of om collega-docenten onderling – kan dienen als een waardevol instrument voor het gezamenlijk creëren van effectievere, studentgerichte leeromgevingen binnen de CHARM-EU-alliantie (of zelfs daarbuiten). 

• Lespraktijken om de geest te prikkelen en ideeën met elkaar te verbinden: de 3-2-1-brug uit een denkroutine van Project Zero, Harvard Graduate School of Education, werd door Nataliia Lazebna van de Julius-Maximilians-Universität Würzburg gepresenteerd als een lesmethode die leerlingen helpt om na te denken over hun leerproces, hen aanmoedigt om hun aanvankelijke begrip van een onderwerp vóór de leerervaring onder woorden te brengen en dit te vergelijken met hun huidige perspectief. Door te achterhalen hoe en waarom hun opvattingen zijn veranderd, kunnen studenten een dieper inzicht krijgen in hun leerproces en een groter metacognitief bewustzijn ontwikkelen. 

“In een hybride leeromgeving waar culturen, talen en technologieën samenkomen, is de krachtigste onderwijsmethode er een die geest en hart opent en alle docenten uitnodigt om samen te creëren, te reflecteren en over grenzen heen te groeien.”Nataliia Lazebna, onderwijsmanager CHARM-EU aan de Julius-Maximilians-Universität Würzburg.

Uitwisseling en inspiratie bevorderen 

De echte kracht van de sessie lag in de openheid en de uitwisseling van ideeën. De docenten deelden niet alleen wat voor hen goed werkte, maar bespraken ook de uitdagingen waarmee ze te maken hadden, zoals technische storingen, problemen met de betrokkenheid van studenten en de complexiteit van het vinden van een evenwicht tussen synchroon en asynchroon leren. 

De deelnemers verlieten de sessie gemotiveerd en met een schat aan ideeën om in hun eigen onderwijs uit te proberen. Het evenement onderstreepte het belang van een gemeenschap bij onderwijsvernieuwing en de kracht van gedeelde ervaringen bij het navigeren door het steeds veranderende landschap van hybride leren. 

Een blik op de toekomst 

Terwijl hybride onderwijs zich steeds verder ontwikkelt, blijft CHARM-EU voorop lopen in de pedagogische transformatie. Evenementen zoals dit zijn van cruciaal belang voor het opbouwen van een veerkrachtige, flexibele en inclusieve toekomst voor het onderwijs, waarin docenten van elkaar leren en leerlingen profiteren van het beste van twee werelden. 

Dit artikel is geschreven door Nataliia Lazebna en Katrin Niewalda. De oorspronkelijke Duitse versie van dit artikel isgepubliceerd in WueDive Toolbox