Milieuhistorisch onderzoek ontstond in de jaren zestig om de menselijke geschiedenis te interpreteren vanuit zowel historische als ecologische processen. Het primaire doel is het bestuderen van de relatie tussen de fysieke en biologische omgeving in vroegere menselijke samenlevingen. Allereerst wordt er een overzicht gegeven van de manier waarop de milieuhistorie kijkt naar processen binnen de disciplines en subdisciplines die zich hebben ontwikkeld. Het tweede thematische onderdeel van de cursus is de analyse van de belangrijkste soorten gegevens die worden gebruikt in milieuhistorisch onderzoek. Tijdens de colleges worden wetenschappelijke, archeologische en historische bronnen besproken en hoe deze worden ingezet bij de reconstructie van historische omgevingen, klimaten en interacties tussen mens en natuur. De derde grote reeks colleges is gewijd aan de bespreking van casestudies. Soms en op sommige plaatsen tonen samenlevingen flexibiliteit en veerkracht bij schommelingen in het klimaat of door de mens veroorzaakte veranderingen die de directe omgeving beïnvloeden. Op andere momenten en plaatsen kunnen kleine schommelingen of kortetermijnoplossingen voor veranderingen in het milieu rampzalige gevolgen hebben voor de bestaansbasis van de bevolking, mogelijk met langetermijngevolgen. Elke les behandelt kwetsbaarheid en aanpassingsstrategieën met betrekking tot status, verandering en crisis aan de hand van voorbeelden uit grofweg de afgelopen twee millennia.
Cursusdoelen
De cursus biedt een inleiding tot de belangrijkste begrippen en vraagstukken binnen de mondiale milieugeschiedenis. Aan het einde van de cursus moeten de studenten een basiskennis hebben van de fundamentele thema’s binnen de milieugeschiedenis en deze op kritische en vergelijkende wijze kunnen relateren aan de huidige mondiale milieuveranderingen.
Het doel van de cursus is inzicht te bieden in de manier waarop klimaat en milieu verschillende aspecten van het menselijk bestaan beïnvloeden, zoals landbouw en levensonderhoud, ziekte en gezondheid, enzovoort, en omgekeerd te onderzoeken hoe menselijke activiteiten op het gebied van landbouw, industrie of defensie het landschap hebben veranderd, waardoor mogelijk onvoorziene gevolgen zijn ontstaan
SESSIE 1: INLEIDING OP DE CURSUS
(duur: 30 minuten)
SESSIE 2: INLEIDING – DE ONTWIKKELING VAN HET HISTORISCH MILIEUONDERZOEK
De ontwikkeling van milieugeschiedenis en archeologie, die nauw verbonden zijn met milieudenken, heeft sinds de jaren zestig een brede opmars gemaakt. In de loop van de jaren tachtig kreeg de milieugeschiedenis echter, na een eerste experimentele fase, een gematigd wetenschappelijke inslag. Deze cursus is bedoeld om de ontwikkeling van het vakgebied, de onderzoeksvragen en de belangrijkste methoden die verschillende wetenschappers hanteren in historisch milieuonderzoek te belichten.
– McNeill, John R., „Observations on the Nature and Culture of Environmental History“, History and Theory 42/4 (2003), 5–43.
– Pfister, Christian, “The 1950s Syndrome and the Transition from a Slow-Going to a Rapid Loss of Global Sustainability,” in Uekoetter, F. (red.): The Turning Points in Environmental History (Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 2010), 90–108.
SESSIE 3: BRONNEN EN ONDERZOEKSMETHODEN IN DE MILIEUGESCHIEDENIS
In de afgelopen decennia is niet alleen wetenschappelijk en archeologisch onderzoek gericht op het reconstrueren van milieuprocessen wijdverbreid geraakt, maar zijn ook historici zich uitgebreider gaan verdiepen in klimaat- en milieuprocessen. Klimaathistorici hebben een systeem ontwikkeld op basis waarvan betrouwbare kwantitatieve klimaatreconstructies zijn uitgevoerd en verschillende soorten bewijsmateriaal grondig zijn bestudeerd. Milieuhistorici hebben de afgelopen decennia diverse milieueffecten (veranderingen in de bosbedekking, hydrologische veranderingen, landschapstransformaties) van menselijke activiteit aangetoond.
Verplichte literatuur
– Het Capitulare de villis. Diverse uitgaven. Online: https://www.le.ac.uk/hi/polyptyques/capitulare/trans.html (Links naar een externe site.)
– Isabelle Chuine et al., “Grape Ripening as a Past Climate Indicator.” Nature 432/18 (2004): 289–290.
– Finn Arne Jørgensen en Malin Kristine Graesse. Past Photos in Present Landscapes: Reph
Aan het einde van de cursus zal de cursist in staat zijn om historische veranderingen in klimaat- en weerpatronen te begrijpen
Aan het einde van de cursus zal de cursist in staat zijn om klimaatgegevenssets te analyseren
Aan het einde van de cursus zal de cursist in staat zijn om de complexiteit van de relaties tussen mens en dier te begrijpen
Aan het einde van de cursus zal de cursist begrijpen hoe samenlevingen in het verleden op rampen reageerden en hiermee omgingen
Er zijn geen toelatingseisen voor de cursus
Opgenomen in het programma
– Seminars
– Korte presentaties (individueel of in groepsverband)
Cijferlijst