De cursus is bedoeld voor masterstudenten die geïnteresseerd zijn in het raakvlak tussen geesteswetenschappen, sociale wetenschappen en ecologie. Voorkennis van het onderwerp is geen vereiste.
De cursus bestaat uit twee modules. Eerst zullen we verschillende vormen, actoren en platforms van milieucommunicatie (zoals nieuwsmedia, politieke communicatie, popculturele uitingen, sociale media, enz.) en mogelijke analysemethoden (zoals retorische analyse en kritische discoursanalyse) bespreken. Vervolgens gaan studenten in groepen van 3-4 aan de slag om de lokale uiting van een mondiaal milieuprobleem te identificeren, dat gedurende de rest van de cursus als project zal worden behandeld (bijv. boerenprotesten in diverse EU-landen zoals weergegeven in de nieuwsmedia, de communicatie van klimaatactivistengroepen in Oost-Europa, visuele communicatie rond de bouw van nieuwe kerncentrales in Frankrijk, enz.). Het op onderzoek gebaseerde project heeft tot doel de materiële en discursieve aspecten van het probleem en de actoren die het vormgeven te onderzoeken, waarbij rekening wordt gehouden met de drie pijlers van duurzaamheid. De cursus heeft tot doel studenten te betrekken bij milieucommunicatie door middel van een project dat is gebaseerd op hun eigen keuze en interesse.
Inleiding
Overzicht van de cursusinhoud, met aandacht voor de belangrijkste vereisten en de opzet van de groepsprojecten. Kennismaking met online hulpmiddelen voor leren en communiceren, zoals hulpmiddelen en bronnen voor projectwerk, cursusthema’s, literatuurlijsten enz. Toelichting op de beoordelingscriteria.
Hoe definieer je het begrip ‘milieu’
?
Een historisch overzicht van culturele veranderingen met betrekking tot het begrip ‘natuur’ en ‘milieu’. Welke economische, sociale of ecologische processen hebben de relatie tussen mens en natuur gevormd? Waarom is het idee van uitbuiting en overheersing van de natuur (d.w.z. het kapitalistische economische systeem) zo diep geworteld in Europa? Wanneer en waarom is het idee van milieubescherming ontstaan?
Een inleiding tot het vakgebied van de milieucommunicatie
In tegenstelling tot belangrijke categorieën van sociale onderdrukking en ongelijkheid, zoals ras, gender of klasse, is het thema ‘natuur’ pas laat een aandachtspunt geworden binnen de cultuurwetenschappen. Wat is hiervan de reden? Waar houdt milieucommunicatie zich mee bezig, wat zijn ecocritiek en groene cultuurwetenschappen? De pragmatische en constitutieve functies van milieucommunicatie. Milieucommunicatie als crisis- en zorgdiscipline. Is of moet de wetenschap waardeneutraal zijn?
Onderzoeksmethoden
Van ecocriticism, via kritische discoursanalyse tot retorische analyse. Een overzicht van de meest gangbare onderzoeksmethoden bij het analyseren van milieudiscours.
“De natuur redt zich wel” – extreemrechts en het milieu
Wereldwijd zijn autoritaire en populistische politieke stromingen in opkomst, wat alarmerende gevolgen heeft voor het milieu. In dit artikel worden de overeenkomsten tussen deze regimes onderzocht wat betreft hun milieubeleid en hun ideologische banden met het nationalisme, evenals hun ambigue relatie tot het neoliberale kapitalisme. Het geval van Polen en Hongarije.
Opzet van het project – eerste groepspresentatie
Elke groep presenteert haar projectplan aan de andere studenten. Over welk milieuverschijnsel of -probleem willen ze nadenken?
Aan het einde van de cursus zullen studenten in staat zijn om milieucommunicatie op een zinvolle manier kritisch te onderzoeken, waarbij ze de actoren en onderliggende machtsstructuren identificeren die hierop van invloed zijn, en effectieve communicatiestrategieën te ontwikkelen om milieukwesties in al hun complexiteit aan te pakken.
De cursus is bedoeld voor masterstudenten die geïnteresseerd zijn in het raakvlak tussen de geesteswetenschappen, de sociale wetenschappen en de ecologie. Voorkennis van het onderwerp is geen vereiste.
Cantrill, J. (2015). Een sociaalwetenschappelijke benadering van milieu, media en communicatie. In A. Hansen & R. Cox (red.). The Routledge Handbook of Environment and Communication (blz. 49-62). Routledge
Clark, J. (2015). Verkopen met Gaia. Reclame en de natuur. In S. Cubitt, S. Monani & S. Rust (red.). Ecomedia. Routledge
Hansen, A. (2017). Het gebruik van visuele beelden om milieuproblemen in beeld te brengen. In A.F. Fill & H. Penz (red.). The Routledge handbook of ecolinguistics (blz. 179-195). Routledge.
Hochman, J. (1997). Groene cultuurwetenschappen: een inleidende kritische beschouwing van een opkomende discipline. Mosaic: Een tijdschrift voor de interdisciplinaire studie van literatuur, 81-96.
Jacobsson, D. (2019). In naam van (on)duurzaamheid: een kritische analyse van de manier waarop
de neoliberale ideologie tot uiting komt in het discours over duurzame vooruitgang en gelijkheid.
TripleC 17(1), 19-37.
McCarthy, J. (2019) Autoritarisme, populisme en het milieu:
Vergelijkende ervaringen, inzichten en perspectieven, Annals of the American Association of
Geographers, 109(2), 301-307, https://10.1080/24694452.2018.1554393
McLean, M. L. (30 augustus 2023). Waarom bleven toeristen komen terwijl Rhodes en Maui in vlammen stonden? Het gaat om veel meer dan ontkenning. The Guardian. https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/aug/30/tourists-rhodes-maui-burned-travel?utm_term=64f073df04791014327a3078482f0ee2&utm_campaign=DownToEarth&utm_source=esp&utm_medium=Email&CMP=greenlight_email
Pattberg, P. (2007). Verovering, overheersing en controle: Europa’s beheersing van de natuur in historisch perspectief. Journal of Political Ecology, 14(1), 1-9.
Peeples, J., & Murphy, M. (2015). Discours- en retorische analysebenaderingen van milieu, media en communicatie. In A. Hansen & R. Cox (red.). The Routledge handbook of environment and communication (pp. 39-49). Routledge.
Pezzullo, P. C., & Cox, R. (2018). Milieucommunicatie en de publieke sfeer (5e druk). SAGE.
Pulido, L., Bruno, T., Faiver-Serna, C. & Galentine, C. (2019). Milieu
Het eerste deel van het semester staat in het teken van hoorcolleges en seminars, waarin de theoretische grondslagen van het onderwerp worden behandeld. De tweede helft van de cursus wordt gekenmerkt door projectwerk in groepsverband.
Cijferlijst