“We will drill, baby, drill”– de campagneslogan van Donald Trump zette de toon, en die was zeker niet milieuvriendelijk. Na zijn verkiezing in 2024 kondigden zes grote Amerikaanse banken aan dat ze zich zouden terugtrekken uit deNet-Zero Banking Alliance(NZBA). Dit programma van de Verenigde Naties, dat onder andere tot doel had de financiering van fossiele brandstoffen te stoppen, had op dat moment wereldwijd meer dan 150 banken bijeengebracht. Maar sindsdien„is het programma tot stilstand gekomen“,betreurtChristine Marsal, onderzoeker bij Montpellier Research in Management,„terwijl het toch tot ongelooflijke vooruitgang had geleid!“

Groene obligaties

Om precies te zijn: het was de combinatie van de NZBA en de Europese regelgeving die sinds 2020 in het kader van deGreen Dealis ontwikkeld, die de banksector in staat stelde om aan zijn ecologische transitie te beginnen.„Europa heeft het enorme voordeel dat het normen kan voorstellen die gemeenschappelijke doelstellingen vastleggen. Zo iser eenhelereeks regelgevingingevoerd,dienieuwe verplichtingen voor de banksector met zich meebrengt”,merkt de professor op, die managementwetenschappen doceert aan het IAE.

Om naleving te waarborgen, hebben veel banken daarom functies of zelfs hele afdelingen in het leven geroepen die zich specifiek bezighouden met klimaatverandering. Hun missie?„Het vaststellen van indicatoren waarmee doelen kunnen worden gesteld en verslag kan worden gedaan van het werk dat is verricht ter ondersteuning van de transitie, door middel van gedetailleerde en gemakkelijk toegankelijke rapportages, zoals vereist door de Europese Unie”,legt de onderzoeker uit.

Maar hoe kan een bank helpen de planeet te beschermen?„Viagroene obligaties, die sinds het Akkoord van Parijs een snelle groei hebben doorgemaakt”. Deze obligaties kunnen hernieuwbare energie financieren door klanten beleggingen in deze sector aan te bieden, evenals onderzoek en ontwikkeling en vervoer, onder meer door leningen voor elektrische auto’s of energiezuinige woningrenovaties te stimuleren. Maar banken moeten hun medewerkers nog wel overtuigen om deze producten te verkopen en hun klanten om ze te kopen.

Stevige structuur

Christine Marsal heeft een casestudie uitgevoerd met een CSR-manager (maatschappelijke en ecologische verantwoordelijkheid van bedrijven) die in dienst was bij een regionale bank in Montpellier(“Informatieasymmetrie in de strijd tegen klimaatverandering: empirisch bewijs van een Franse regionale bank op basis van de structuratietheorie”, 2024). De onderzoekster kon twee rondes van interviews met bankmedewerkers afnemen en kreeg toegang tot diverse rapporten om inzicht te krijgen in hoe de transitie binnen een bankfiliaal verloopt.

Haar stelling? Aantonen dat een verschuiving in praktijken mogelijk wordt gemaakt door een tweeledig proces waarbij zowel interne als externe structuren een rol spelen.“Deze theorie, die bekendstaat alsde theorie van sterke structurering, is ontwikkeld door de Australische socioloogRob Stones,” legt ze uit. Zij stelt dat verandering binnen een organisatie zowel kan worden aangestuurd door sleutelfiguren – die de interne structuren van individuen beïnvloeden door hun overtuigingen te veranderen om bijvoorbeeld hun inzet voor de strijd tegen de opwarming van de aarde te versterken – als door de organisaties zelf, door externe structuren aan te passen via de oprichting van een afdeling die zich specifiek bezighoudt met klimaatverandering of door het organiseren van opleidingen, discussiegroepen, enzovoort.

Een bijzonder geval

“Wat mij ertoe heeft aangezet deze casestudy uit te voeren, was het profiel van deze MVO-manager,” legt ChristineMarsal uit. „Hij leeft en ademt zijn engagement en doet er alles aan om anderen voor te lichten over de regelgeving en medewerkers te overtuigen van de noodzaak om zich daaraan te houden. Sterker nog, alle deelnemers aan de interviews die ik heb afgenomen, erkennen zijn charisma en grote invloed.“Deze manager heeft met name binnen de bank een netwerk van ambassadeurs opgezet die als contactpersonen fungeren in de hele organisatie.

Uit de interviews die de onderzoekster afnam,bleek ook dat er bij sommige medewerkers weerstand bestond.„Voor hen is deze regelgeving onzin; ze willen gewoon zaken doen en vinden dat financiers zich niet met de oceanen moeten bemoeien”. Er is ookweerstand onder de klanten van de bank, die Christine Marsal wist te bereiken via een reeks interviews die door haar studenten werden afgenomen. Daarin bleken de angst voor een onzekere investering – vooral als het om groene producten gaat – of het vermoeden van greenwashing vaak als afschrikwekkende factoren te werken.„Dit weerspiegelt een gebrek aan vertrouwen in banken, maar het laat ook zien dat, als het om geld gaat, het milieu niet langer echt de prioriteit is.”

Op de goede weg

Deze constatering weerhoudt de onderzoeker er niet van om uit deze casestudy een positieve conclusie te trekken. En hoewel deze conclusies beperkt blijven tot deze bank en nauw verbonden zijn met de persoonlijkheid van deze manager, stelt Christine Marsal:„Er is verandering op komst. De banksector is in ontwikkeling. En de structuren en mentaliteit binnen de sector worden volwassener, net als die van de klanten – niet allemaal, maar sommigen wel. De uitspraak van de NZBA is zeker een negatief teken, maar er is iets in gang gezet.” Toch moet dat pad een groene zijn.

Oorspronkelijke bron:[LUM#23] Banken gaan voor groen, tegen alle verwachtingen in – Universiteit van Montpellier