Terugblik op de Winter School: innovatie, leiderschap en samenwerking in het hoger onderwijs 

Terugblik op de Winter School: innovatie, leiderschap en samenwerking in het hoger onderwijs 

De CHARM-EU Winter School 2025 aan de Universiteit Utrecht, die plaatsvond van 13 tot en met 17 januari, bood academische professionals een unieke kans om hun leiderschaps- en innovatievaardigheden te verbeteren. Het programma was gericht op het stimuleren van innovatie binnen instellingen voor hoger onderwijs, met bijzondere aandacht voor interinstitutionele samenwerking. Deze unieke focus was gericht op de leiders van grootschalige interinstitutionele projecten, zoals de leiding van diverse relatief nieuwe Europese universiteitsallianties, directeuren en coördinatoren van internationale onderwijssamenwerkingsverbanden of hoofden van internationaliseringsafdelingen.

WinterSchool2025

Het evenement trok in totaal 16 deelnemers van universiteiten uit heel Europa, van wie velen Europese universiteitsallianties vertegenwoordigden. Hiertoe behoorden allianties als CHARM-EU, INGENIUM, CIRCLE U, EU-CONEXUS en UNITA, wat de gezamenlijke focus op het bevorderen van grensoverschrijdende samenwerking in het hoger onderwijs onderstreepte. Onder de aanwezigen bevonden zich decanen, directeuren, hoogleraren en coördinatoren, die elk waardevolle inzichten bijdroegen vanuit hun respectieve expertisegebieden, zoals internationale betrekkingen, onderwijsinitiatieven, taalontwikkeling en strategisch bestuur. Deze diverse samenstelling onderstreepte de gezamenlijke inzet voor het bevorderen van Europese onderwijs- en onderzoekspartnerschappen.

Innovatie in het hoger onderwijs stimuleren 

De openingsdag stond in het teken van het stimuleren van innovatie in het hoger onderwijs. De hoogleraren Paul Boselie en Bert van den Brink van de Universiteit Utrecht leidden een sessie over de manier waarop externe factoren, zoals de institutionele cultuur en de omvang van een instelling, innovatiestrategieën beïnvloeden. Ze deelden voorbeelden van veranderingen binnen de Universiteit Utrecht, zoals de overgang naar Open Science, en moedigden de deelnemers aan om na te denken over hun eigen instellingen.  
 

Interinstitutionele samenwerking 

Het thema van dinsdag was interinstitutionele samenwerking. Professor Patrick Prendergast, die van 2011 tot 2021 de 44e rector van Trinity College Dublin was, deelde zijn ervaringen op het gebied van leiderschap, onder meer met betrekking tot het opzetten van wereldwijde partnerschappen en fondsenwerving. Hij deelde met de groep zijn visie op de belangrijkste elementen voor het opbouwen van succesvolle internationale partnerschappen en presenteerde strategieën om belemmeringen voor innovatie binnen de eigen instelling te overwinnen.  

Omgaan met culturele verschillen in leiderschap 

Op woensdag lag de nadruk op interculturele communicatie, een essentiële vaardigheid voor leidinggevenden in een interinstitutionele omgeving. Cati Jerez Paredero van de Universiteit van Barcelona leidde een sessie over het ontwikkelen van interculturele competenties. De deelnemers leerden hoe ze met culturele verschillen kunnen omgaan en op een inclusieve manier kunnen communiceren.  

Europese innovatiestrategieën 

De sessie van donderdag stond in het teken van Europese strategieën voor innovatie in het hoger onderwijs. Katrine Moland Hansen van de Universiteit van Bergen voegde zich bij de groep en hield een presentatie over de transitie van het Europese hoger onderwijs, waarbij ze inging op de historische context en de huidige trends. Daarnaast gaven deskundigen, waaronder Meritxell Chaves, Katrine Moland Hansen en Patrick Prendergast, waardevolle inzichten in de uitdagingen en kansen voor de deelnemers bij het bevorderen van interinstitutionele samenwerking. In de middag leidde Natalie Holwerda-Mieras, auteur van *Storydesign*, een workshop over storytelling, waarin ze de deelnemers leerde hoe ze boeiende verhalen kunnen opbouwen om hun publiek te inspireren en te boeien. 

Nadenken over innovaties en deze delen 

Op de laatste dag presenteerden de deelnemers hun innovatieprojecten, waarbij ze gebruik maakten van de verteltechnieken uit de vorige sessie. Tijdens de reflectieworkshop, geleid door Maria Angel Ferrero (Universiteit van Montpellier), werd ‘Serious LEGO’ ingezet als creatieve methode om de deelnemers te helpen hun uitdagingen en oplossingen visueel weer te geven. De deelnemers analyseerden vier uitdagingen met behulp van LEGO: het genereren van kennis en synergie in co-creatie met belanghebbenden; het overtuigen van zowel terughoudende als niet-terughoudende belanghebbenden om deel te nemen aan hun project; het traject naar een solide basis; en het omarmen van samenwerking met het Zuiden.  

De hele week werd op voortreffelijke wijze begeleid door Hetty Grunefeld, deskundige op het gebied van onderwijsleiderschap aan de Universiteit Utrecht.  

Verbindingen smeden voor de toekomst 

Gedurende de hele week boden netwerkmogelijkheden de deelnemers de kans om contacten te leggen met collega’s van verschillende instellingen en Europese universiteitsallianties en ideeën uit te wisselen. Zoals een van de deelnemers opmerkte:

De winterschool bood verhelderende inzichten en praktische hulpmiddelen om onze leiderschapsvaardigheden binnen onze universiteiten en allianties te verbeteren. Een van de grootste voordelen van de week in Utrecht was de kans om niet alleen samen te werken met ervaren trainers, maar ook met collega’s met uiteenlopende managementprofielen, die verschillende instellingen voor hoger onderwijs en allianties vertegenwoordigden. Deze diversiteit leverde mij – en, naar ik meen, ons allemaal – waardevolle feedback vanuit verschillende perspectieven op de uitdagingen en onderwijsprojecten waaraan ik werk.’ Neringa Narbutiene, institutionele coördinator van EU-CONEXUS aan de Katholieke Universiteit van Valencia. 

Kortom, de Winter School aan de Universiteit Utrecht was een verrijkende ervaring die de deelnemers de vaardigheden, kennis en contacten heeft bijgebracht die nodig zijn om succesvolle interinstitutionele samenwerkingsverbanden in het hoger onderwijs te leiden.