Geschiedenisboeken over de Europese Unie staan vol met crises – de crisis van de lege stoelen halverwege de jaren zestig, de economische crisis en de gevolgen daarvan voor Europa in de jaren zeventig, de Britse begrotingscrisis in de jaren tachtig, en zo zouden we de lijst nog wel even kunnen voortzetten. De afgelopen jaren kampt de EU echter met meerdere crises tegelijk: het conflict in Oekraïne, dat het idee van het Oostelijk Partnerschap tenietdeed en zich momenteel lijkt uit te breiden tot een conflict tussen de NAVO en Rusland; een crisis in de institutionele opzet; problemen met legitimiteit en het vertrouwen van het publiek; problemen met leiderschap; en de overduidelijke crises rond de euro, de Brexit, migratie en de recente COVID-19-crisis.
De cursus biedt een overzicht van de huidige crisisgebieden op basis van actuele literatuur uit de sociale wetenschappen en politieke analyses, en heeft tot doel inzicht te geven in zowel de oorzaken van de crises als mogelijke uitwegen.
Van studenten wordt verwacht dat zij over voorkennis beschikken over de geschiedenis en de institutionele structuur van de Europese Unie. Het cursusprogramma omvat twee bijeenkomsten waarbij het onderwerp wordt bepaald op basis van de interesses van de studenten.
1. Euroscepticisme + legitimiteitscrisis
2. Waarden in de EU – verkeert de democratie in de lidstaten in een crisis?
3. Leiderschapscrisis in de EU – de rol van Duitsland
4. Het Europese economische model in crisis – het plan van Draghi
5. Desintegratie? De Brexit en desintegratietheorieën
6. Migratiecrisis
7. Percepties in de lidstaten over Europa/de Europese Unie
8. Oorlog in Oekraïne – veiligheidscrisis?
9. De EU in de wereld – strategische autonomie?
10-11. Door de studenten geïdentificeerde onderwerpen die verband houden met crisisgebieden binnen de EU
Aan het einde van de cursus zal de cursist in staat zijn om
– het Europese beleid te begrijpen
– de belangrijkste uitdagingen voor de EU te omschrijven
– de nationale benaderingen van de EU in hun context te begrijpen
– in een internationale omgeving te werken en kwesties te bespreken
– in een internationale omgeving argumenten naar voren te brengen
– deel te nemen aan interculturele discussies.
Kennis van de Europese Unie (geschiedenis, institutionele opzet, beleid, enz.) is een pluspunt, maar geen vereiste.
Bijsmans, P. (2020). Euroscepticisme, een veelzijdig fenomeen. In: Oxford Research Encyclopedia of Politics, Oxford University Press.
Hanspeter Kriesi (2020): Is er sprake van een democratische crisis in Europa? Polit Vierteljahressch (2020) 61:237–260
Michael Blauberger & Vera van Hüllen (2021) Voorwaarden voor EU-fondsen: een instrument om de fundamentele waarden van de EU af te dwingen?, Journal of European Integration, 43:1, 1-16
Magnus G Schoeller, Leiderschapsambities versus realiteit: het zelfbeeld van Duitsland in Europa, International Affairs, jaargang 99, nummer 4, juli 2023, pagina’s 1615–1634.
PATBERG, Marcus: (2021): De democratische ambivalentie van de desintegratie van de EU: een inventarisatie van kosten en baten. Swiss Political Science Review 27(3): 601–618.
Niemann, A., & Zaun, N. (2023). Inleiding: Het externe migratiebeleid van de EU en het migratiebeheer van de EU: inleiding. Journal of Ethnic and Migration Studies, 49(12), 2965–2985.
Richard Youngs (2021). De Europese Unie en de wereldpolitiek. Bloomsbury Press.
De cursus is gebaseerd op korte presentaties door studenten. Van alle studenten wordt verwacht dat ze voor elk seminar één artikel over het seminaronderwerp lezen en actief deelnemen aan de discussie. Aangezien de studenten uit verschillende EU-lidstaten komen, kunnen ze de uitdagingen in hun eigen land in de discussie inbrengen, waardoor de cursus een echt Europese cursus wordt.
Cijferlijst