ED-AFFICHE, een toonaangevend consortium in het hoger onderwijs dat het proefproject voor het Europese diploma leidt, roept de Europese Commissie op om een proactieve rol te spelen bij het coördineren van de samenwerking tussen alle belangrijke actoren binnen de Europese ruimte voor hoger onderwijs (EHEA), om het Europese diploma te realiseren. Deze oproep komt naar aanleiding van het nieuwe pakket maatregelen voor het hoger onderwijs van de Europese Commissie, waarin een blauwdruk voor een Europees diploma is opgenomen en dat op 27 maart werd gepresenteerd.
ED-AFFICHE is een krachtig consortium van 51 instellingen voor hoger onderwijs (IHO’s) uit zes Europese universiteitsallianties (Una Europa, 4EU+, CHARM-EU, EC2U, EU-CONEXUS, Unite!). In overleg met ministeries van hoger onderwijs, instanties voor kwaliteitsborging, studenten en werkgevers heeft het consortium het afgelopen jaar gewerkt aan het gezamenlijk ontwikkelen van een visie voor de Europese graad en het vaststellen van concrete stappen om deze te realiseren als instrument om bestaande wetgevende en administratieve belemmeringen voor de ontwikkeling van transnationale gezamenlijke opleidingen in Europa weg te nemen. Het consortium roept de Europese Commissie nu op om processen te ontwikkelen ter ondersteuning van de voortzetting en uitbreiding van de nauwe samenwerking die in het kader van ED-AFFICHE en alle proefprojecten rond de Europese graad is geïnitieerd.
Het plan van de Europese Commissie voor een Europees diploma bevat verschillende maatregelen ter ondersteuning van de lidstaten en de bredere Europese ruimte voor hoger onderwijs (EHEA), waaronder een beleidslab „om gedetailleerde richtsnoeren en actieplannen voor de invoering van een Europees diploma te ontwikkelen”; een jaarlijks forum om de voortgang te volgen; en nieuwe steun uit het Erasmus+-programma voor lidstaten en instellingen voor hoger onderwijs om te werken aan de realisatie van het Europese diploma. Hoewel deze stappen blijk geven van de inzet van de Europese Commissie om de weg naar een Europees diploma te effenen, blijven er belangrijke vragen bestaan over de manier waarop de Commissie de samenwerking en dialoog tussen de belangrijkste belanghebbenden – die al tot stand is gekomen via proefprojecten zoals ED-AFFICHE – zal oppakken en ondersteunen. Het is ook onduidelijk hoe de kennis en expertise die via deze projecten is opgedaan, in de toekomst zal worden benut en geïmplementeerd.
Kurt Willems, hoogleraar onderwijsrecht aan de KU Leuven en coördinator van ED-AFFICHE, zei: „Als ED-AFFICHE juichen we het plan van de Europese Commissie voor het Europese diploma van harte toe, met name het voorgestelde beleidslab om de belangrijkste actoren met elkaar te verbinden en het jaarlijkse forum om de voortgang bij de realisatie van het Europese diploma te volgen.”
“Wat de Europese graad ook zal zijn, hij moet zinvol en ambitieus zijn. Dit betekent dat er krachtige coördinatie van de Europese Commissie nodig is – om de samenwerking tussen de lidstaten te waarborgen, om begeleidende financieringsinstrumenten te ontwikkelen, om voort te bouwen op bestaande instrumenten zoals het Bolognaproces en de Europese aanpak, en om ervoor te zorgen dat de impact zich niet beperkt tot de EU-lidstaten, maar zich uitstrekt tot alle landen van de Europese ruimte voor hoger onderwijs en daarbuiten.”
ED-AFFICHE en andere consortia die het proefproject rond de Europese graad leiden, hebben essentiële kennis en expertise gebundeld en deze omgezet in bruikbare instrumenten om de ontwikkeling en invoering van de Europese graad voor alle belangrijke actoren te vergemakkelijken. Nu de proefprojecten rond de Europese graad ten einde lopen, dringt ED-AFFICHE er bij de Europese Commissie op aan om de resultaten van het project te benutten als basis voor het opschalen en verdiepen van de samenwerking tussen de belangrijkste actoren, zodat de Europese graad werkelijkheid wordt voor de studenten in Europa.
Een ongekende samenwerking binnen de EHEA
ED-AFFICHE heeft voortdurend samengewerkt met 19 regionale en nationale ministeries van Hoger Onderwijs, 15 accreditatie- en kwaliteitsborgingsinstanties, ongeveer 60 vertegenwoordigers van de arbeidsmarkt en twee studentenvertegenwoordigende organisaties, en heeft daarnaast feedback verzameld van meer dan 2.500 studenten uit heel Europa, om zo een gezamenlijke visie op het Europese diploma te ontwikkelen die tegemoetkomt aan de behoeften van Europese studenten, academici en werkgevers en tegelijkertijd aansluit bij bestaande processen en instrumenten voor het ontwikkelen en implementeren van gezamenlijke opleidingen. De samenwerking heeft geresulteerd in concrete aanbevelingen voor lidstaten, de Europese Commissie, kwaliteitsborgingsinstanties en instellingen voor hoger onderwijs over maatregelen die zij kunnen nemen om de weg te effenen voor het Europese diploma en gezamenlijke opleidingen in het algemeen; veel van deze maatregelen kunnen nu al worden uitgevoerd.
Benjamin Dagot, hoofd Europese Zaken bij HCERES, zei: „Het werk dat wordt verricht rond het Europese diplomalabel confronteert ons met de vele beperkingen en uitdagingen waarmee wij als Europeanen worden geconfronteerd. Het ED-AFFICHE-project heeft op de best mogelijke manier vorm gegeven aan het iteratieve en collectieve proces dat cruciaal is en een voorwaarde vormt voor elke vorm van vooruitgang.”
Door een breed scala aan belanghebbenden bij het proces te betrekken, sluit de visie van ED-AFFICHE op het Europese diploma aan bij de behoeften van de markt en weerspiegelt deze de prioriteiten van de studenten, waardoor wordt gewaarborgd dat het toekomstige Europese diploma een echte meerwaarde zal bieden voor de studenten die het behalen.
Rita Dias, voorzitter van het Erasmus Student Network en lid van de externe adviescommissie van ED-AFFICHE, zei: “Het Europese diploma is niet alleen gericht op internationale samenwerking en het bevorderen van naadloze mobiliteit, maar is ook een initiatief dat rechtstreeks vanuit de basis, vanuit de instellingen voor hoger onderwijs, is ontstaan.”
“Voor het Erasmus Student Network was het een voorrecht om betrokken te zijn bij het ED-AFFICHE-proefproject en bij te dragen aan de vormgeving van een van de meest ambitieuze beleidsinitiatieven op het gebied van hoger onderwijs van onze tijd. Deel uitmaken van ED-AFFICHE betekent ook deel uitmaken van iets dat in de toekomst hopelijk beschikbaar zal zijn voor miljoenen studenten in het hoger onderwijs in Europa: het Europese diploma. De stappen die in het kader van dit proefproject zijn gezet, waren niet alleen belangrijk, maar ook goed doordacht, waarbij rekening is gehouden met de standpunten van alle betrokken partijen. Voor het formuleren van goed beleid is het noodzakelijk om alle stemmen aan tafel te horen, en we willen het ED-AFFICHE-team bedanken voor het feit dat zij rekening hebben gehouden met al onze standpunten en specifieke kenmerken.”
Samenwerken met de lidstaten om verandering tot stand te brengen
ED-AFFICHE erkent de cruciale rol van de lidstaten bij het wegnemen van belemmeringen voor de ontwikkeling en invoering van het Europese diploma en is daarom een samenwerking aangegaan met de ministeries van Hoger Onderwijs om bestaande juridische hindernissen voor grensoverschrijdende samenwerking binnen de EHEA in kaart te brengen en gezamenlijk oplossingen te ontwikkelen die de ontwikkeling van gezamenlijke opleidingen vergemakkelijken.
Zuzanna Hazubska, hoofd van het politieke kabinet van de minister van Wetenschap en Hoger Onderwijs in Polen, zegt: „Na de ED-AFFICHE-workshop zijn de Poolse universiteiten en het ministerie van Wetenschap en Hoger Onderwijs opnieuw bijeengekomen en hebben zij de ideeën omgezet in concrete resultaten. Deze gezamenlijke inspanning resulteerde in een nauwkeurig en uitgebreid voorstel voor wetswijzigingen met betrekking tot transnationale gezamenlijke opleidingen.”
ED-AFFICHE heeft in 19 van de 27 EU-lidstaten dialooggesprekken georganiseerd met juristen van instellingen voor hoger onderwijs over belemmeringen voor grensoverschrijdende samenwerking en over de manier waarop het Europese diploma als katalysator zou kunnen fungeren om deze hindernissen te overwinnen. De resultaten van deze dialogen zijn al door de Europese Commissie meegenomen bij het opstellen van de blauwdruk voor een Europees diploma. Met proactieve ondersteuning van de Europese Commissie zullen de lidstaten in staat worden gesteld om de in het kader van ED-AFFICHE ontwikkelde aanbevelingen te benutten om de invoering van het Europees diploma, en gezamenlijke opleidingen in het algemeen, te stroomlijnen in dialoog met instellingen voor hoger onderwijs, zoals geïnitieerd in het kader van de proefprojecten.
Volgende stappen voor het Europese diploma
In het plan van de Europese Commissie voor een Europese graad worden twee mogelijkheden voorgesteld: een gezamenlijk Europees graadlabel, of een Europese graad die gezamenlijk wordt toegekend door meerdere universiteiten uit verschillende landen, of door een Europese rechtspersoon die door die universiteiten is opgericht.
Kurt Willems zei over de voorgestelde aanknopingspunten: „Aangezien een van de doelstellingen van het Europese diploma is om belemmeringen in nationale of regionale wetgeving voor gezamenlijke opleidingen weg te nemen, is het verschil tussen het traject naar een keurmerk en het traject naar een diploma wellicht kleiner dan men denkt. Beide vereisen een sterke coördinatie door de Europese Commissie. Beide vereisen duidelijke richtlijnen over hoe het nationale of regionale wettelijke kader moet worden aangepast om het keurmerk of de opleiding mogelijk te maken. Beide vereisen instemming van de lidstaten. Dat geldt natuurlijk alleen als de Europese Commissie aandringt op een ambitieuzere visie voor het keurmerk, zodat het meer wordt dan ‘slechts een keurmerk’ zonder enige juridische betekenis – en dat is precies waar het ED-AFFICHE-consortium naar streeft.”
Om ervoor te zorgen dat het Europese diploma daadwerkelijk effect sorteert, beveelt ED-AFFICHE de Europese Commissie ten zeerste aan de volgende maatregelen te nemen:
ED-AFFICHE en de andere consortia die het proefproject rond de Europese graad leiden, hebben een schat aan essentiële kennis en expertise opgebouwd, die is omgezet in uitgebreide, bruikbare instrumenten om de ontwikkeling en implementatie voor alle belangrijke actoren te vergemakkelijken. Nu de proefprojecten rond de Europese graad ten einde lopen, is het van cruciaal belang dat de Commissie een coördinerende rol op zich neemt met betrekking tot de Europese graad, om ervoor te zorgen dat de samenwerking voortduurt en alle belangrijke actoren betrokken blijven bij het proces van gezamenlijke ontwikkeling.
ED-AFFICHE moedigt de Europese Commissie ten zeerste aan om de resultaten van het project te benutten als uitgangspunt voor het uitbreiden en verdiepen van de samenwerking tussen de belangrijkste actoren – van instellingen voor hoger onderwijs tot lidstaten, van kwaliteitsborgingsinstanties tot werkgevers – en om samen het Europese diploma verder te ontwikkelen en te verankeren, zodat het ten goede komt aan de studenten in Europa.
Handige links
Resultaten van het ED-AFFICHE-project:
Dit persbericht is geschreven door HeatherMcComb, manager digitale communicatie bij Una Europa, lid van ED-AFFICHE.