De CHARM-EU-jaarconferentie 2025, die plaatsvond in Utrecht, Nederland, bracht vooraanstaande opinieleiders, Europese beleidsmakers, universiteitsbestuurders, innovators, academisch personeel en studenten bijeen om te bespreken hoe Europese universiteitsallianties kunnen bijdragen aan het leiderschap van Europa op het gebied van onder meer de ontwikkeling van beroepsvaardigheden, het aantrekken van talent, mobiliteit, internationalisering en regionale ontwikkeling. Tijdens inspirerende plenaire sessies met vooraanstaande sprekers en impactvolle workshops werd tijdens dit eendaagse hybride evenement kritisch onderzocht hoe het model van de Europese universiteitsallianties als motor voor het Europese concurrentievermogen zou kunnen fungeren.
Onder de titel „Het Europese concurrentievermogen versterken: Europese universiteitsallianties als katalysatoren voor innovatie en duurzaamheid” trok de CHARM-EU-jaarconferentie 2025 meer dan 200 deelnemers naar Utrecht, waaronder vooraanstaande vertegenwoordigers van aangesloten universiteiten, het Europees Parlement, gemeentelijke en regionale vertegenwoordigers en leden van andere Europese universiteitsallianties en instellingen zoals AURORA, ECIU, ENHANCE, EUGLOH, EUNICE, EUNICoast, EUt+, EUTOPIA, IN.TUNE, INVEST, NeurotechEU, SEA-EU, de studentenraad van EUPeace, Unite!, U!REKA, Una Europa, UNIC en YUFE.
Zoals onlangs in Barcelona werd benadrukt, hebben de universiteitsleiders van de CHARM-EU-lidinstellingen tijdens de jaarlijkse conferentie opnieuw bevestigd dat „Europese universiteitsallianties meer zijn dan alleen academische samenwerkingsverbanden — ze zijn drijvende krachten achter innovatie, concurrentievermogen en Europese waarden. CHARM-EU loopt voorop in deze transformatie en verdedigt Europese waarden in het streven naar een duurzame en democratische wereld. Door middel van samenwerkingsgerichte, grensoverschrijdende onderwijsprogramma’s die zijn gebaseerd op wetenschap, onderzoek en academische vrijheid, zet CHARM-EU zich in om de toekomst van het hoger onderwijs opnieuw vorm te geven”.
Leiders van de CHARM-EU-liduniversiteiten in Utrecht voor de jaarlijkse conferentie van 2025. Foto: Bas van Hattum.
De academische toekomst van Europa
Tijdens deze conferentie werd benadrukt dat Europese universiteitsallianties zich ontpoppen als cruciale spelers nu het Europese hogeronderwijslandschap een van de meest ambitieuze transformaties van de afgelopen decennia doormaakt. Dankzij de voortdurende steun van de Europese Commissie omvat het initiatief „European Universities“ inmiddels 73 allianties, met bijna 650 instellingen voor hoger onderwijs in heel Europa, waarmee een transformatieve visie op de toekomst van het hoger onderwijs in Europa wordt bevorderd.
In een tijd waarin Europa met talrijke uitdagingen wordt geconfronteerd, de wereldwijde concurrentie om talent steeds heviger wordt en de dubbele transitie – naar digitalisering en duurzaamheid – wordt nagestreefd, bracht de CHARM-EU-jaarconferentie 2025 een duidelijke boodschap over: universiteiten zijn niet louter onderwijsinstellingen, maar strategische katalysatoren voor een sterker, concurrerender en veerkrachtiger Europa. Deze transformatie versterkt de strategische rol van het initiatief „Europese Universiteit”, een visionair project dat moet worden voortgezet om de academische toekomst van Europa veilig te stellen.
Inspirerende ochtendsessies
Tijdens de ochtendsessies kwamen vooraanstaande vertegenwoordigers uit de politiek, de academische wereld en het bedrijfsleven bijeen om te onderzoeken hoe universiteiten de innovatie, digitale transformatie en het aanpassingsvermogen van de arbeidsmarkt in Europa kunnen stimuleren — waarbij de kracht van samenwerking bij het vormgeven van de toekomst van het hoger onderwijs werd benadrukt. Na een verfrissend welkomstwoord van Wilco Hazeleger, rector van de Universiteit Utrecht, werd de conferentie geopend met een keynote van Thomas Estermann (EUA), die de nadruk legde op de veranderende rol van universiteiten binnen het Europese beleid, evenals op de noodzaak dat de transitie naar duurzaamheid verder gaat dan louter technologische oplossingen en de Europese waarden omarmt. Hij benadrukte een centrale observatie: hoe belangrijk het is om te zorgen voor eenvoudige, stabiele en efficiënte financiering voor universitaire allianties.
Tijdens het eerste panel werd onderzocht hoe Europese universiteitsallianties een stimulerende rol kunnen spelen bij het tot stand brengen van een concurrerende en sociaal rechtvaardige „Unie van Vaardigheden”. Sprekers – zoals Olga Wessels (ECIU Alliance en FOREU4ALL), Marcos Ros Sempere (Europees Parlement) en Ludovic Thilly (Coimbra Group) – benadrukten dat allianties inderdaad fungeren als proeftuinen voor de toekomst van Europa, door onderwijs, onderzoek en innovatie te integreren om grote tekorten aan groene, digitale en transversale vaardigheden aan te pakken. Flexibele en op samenwerking gerichte benaderingen – zoals stapelbare microkwalificaties, probleemgestuurd leren en nauwe samenwerking met werkgevers – werden vervolgens als cruciaal aangemerkt. De deelnemers onderstreepten de noodzaak van systematische samenwerking tussen allianties en netwerken, in combinatie met vertrouwen, een langetermijnvisie en blijvende politieke en financiële inzet.
Met belangrijke sprekers zoals Clare Hart (gemeenteraad van Montpellier), Réka Judit (CHARM-EU-studentenraad) en Nadja Simons (Universiteit van Würzburg) bood het tweede panel perspectieven van praktijkmensen die werkzaam zijn op het snijvlak van allianties, steden en regionale ecosystemen. Uit de discussies bleek hoe belangrijk mobiliteit, interdisciplinariteit en transdisciplinariteit zijn voor het versterken van de studentenervaring en de institutionele samenwerking. Deelnemers merkten op dat allianties fungeren als bruggen tussen universiteiten en steden, de betrokkenheid van jongeren ondersteunen, de regionale samenwerking versterken en aantonen dat menselijke verbondenheid de kern blijft van succesvolle samenwerking.
Thomas Estermann van de EUA hield de keynote-toespraak tijdens de CHARM-EU-jaarconferentie 2025. Foto: Bas van Hattum.
Links: Elena del Giorgio van 4EU+ en Olga Wessels van FOREU4ALL, panelleden van de tweede plenaire sessie. Rechts: Meer dan 200 honderd mensen kwamen in Utrecht bijeen voor de CHARM-EU-jaarconferentie 2025. Foto: Bas van Hattum.
Indrukwekkende middagworkshops
Tijdens de workshops in de namiddag werden de strategische discussies van die ochtend omgezet in praktische toepassingen met meetbare impact, waarbij elke workshop een kerndimensie van het concurrentievermogen binnen het Europees hoger onderwijs behandelde. De workshop over open wetenschap bevestigde opnieuw dat open wetenschap en concurrentievermogen verenigbaar zijn wanneer ze worden geleid door het principe „zo open als mogelijk, zo gesloten als nodig“. De workshop over de hervorming van de onderzoeksbeoordeling onderzocht daarentegen hoe allianties verandering kunnen versnellen door middel van gezamenlijke toezeggingen, zoals CoARA, en wees erop dat het veranderende Europese beleidslandschap een kans biedt om de beoordeling van hervormingen op alliantieniveau te verankeren. Wat betreft diversiteit, gelijkheid en inclusie kwam uit de discussies naar voren dat DEI een strategische noodzaak is voor het aantrekken van talent, het bevorderen van excellentie en het waarborgen van maatschappelijke relevantie. De sessie over transdisciplinariteit in regionale ontwikkeling liet zien hoe transdisciplinaire samenwerking kan helpen bij het aanpakken van complexe uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, mits die instellingen adequate organisatorische ondersteuning bieden – zoals financieringskaders, gedeelde ruimtes, duidelijke mandaten en wederzijdse voordelen voor academische en externe partners. Wat betreft de interoperabiliteit van IT-systemen werd tijdens de workshop benadrukt dat IT-interoperabiliteit van fundamenteel belang is om allianties daadwerkelijk concurrerend te maken. En dat vooruitgang afhangt van een gemeenschappelijke terminologie voor IT-systemen, stapsgewijze institutionele strategieën en op vertrouwen gebaseerde samenwerking tussen partneruniversiteiten.
Ook aan studenten en alumni werd aandacht besteed, met een speciale sessie gericht op toekomstbestendige vaardigheden en betrokkenheid van alumni. Uit de perspectieven van de alumni bleek het toenemende belang van ecologische geletterdheid, aandachtig luisteren, onderhandelen, interculturele vaardigheden, aanpassingsvermogen en kritisch denken. ‘Verborgen vaardigheden’, die op informele wijze worden opgedaan via projectmatig en ervaringsgericht leren, werden erkend als essentiële troeven in de hedendaagse professionele omgeving.
Deelnemers aan de workshops. Er vonden zes sessies tegelijkertijd plaats. Foto: Bas van Hattum.
Tijdens de CHARM-EU-jaarconferentie 2025 vond onder meer een postertentoonstelling plaats die aansloot bij het conferentiethema, met meer dan 18 bijdragen. Alle conferentiedeelnemers werden uitgenodigd om te stemmen op de beste poster. De prijs ging uiteindelijk naar Anouk Ruijters, Bente Haukes, Galang Gibran en Grace Fratello-Hakim voor de poster „Landverzakking in Jakarta: een bedreiging en een kans”, een duidelijke indicatie dat de toekomst van Europese universiteitsallianties wordt gedreven door de energie en betrokkenheid van hun studentengemeenschappen.
Links: Postersessies tijdens de conferentie. Rechts: Meritxell Chaves, secretaris-generaal van CHARM-EU, met de winnaars van de AC25-posterprijs. Foto: Bas van Hattum en het CHARM-EU-team.