Alle foto's zijn gemaakt door Robert Sege.

Ongeveer 140 deelnemers uit heel Europa kwamen bijeen om te bespreken hoe grensoverschrijdende samenwerking binnen Alliances een platform kan bieden voor gezamenlijke creatie en kan bijdragen aan een veerkrachtigere toekomst voor Europa en daarbuiten. De conferentie werd geopend door professor Gunilla Widén, rector van de Åbo Akademi-universiteit. Zij benadrukte dat Alliances, juist in deze uitdagende tijden, samen meer kunnen bereiken door democratische waarden en veerkracht te versterken via gezamenlijke onderwijs- en onderzoeksinitiatieven. 

Universiteiten als democratische actoren 

In de keynote-lezing, gehouden door ÅAU-hoogleraar Kimmo Grönlund, werd benadrukt dat universiteiten zichzelf niet louter moeten zien als instellingen binnen een democratisch politiek systeem, maar als actoren die bijdragen aan het in stand houden van de democratie. Universiteiten kunnen dit doen via autonome gemeenschappen van docenten die niet alleen kennis overdragen, maar ook democratische waarden koesteren en actieve burgers vormen die in staat zijn tot kritisch onderzoek. In een tijd waarin expertise aan legitimiteit inboet en er steeds meer nadruk ligt op meetbare impact en verantwoording, moeten universiteiten betrouwbaar bewijs blijven leveren, aannames ter discussie stellen en bijdragen aan het overheidsbeleid en het publieke debat, terwijl ze in hun interne werking een evenwicht bewaren tussen efficiëntie en participatie. 

Voortbouwend op de thema’s die door professor Grönlund aan de orde waren gesteld, besprak een panel met de Finse minister van Onderwijs Anders Adlercreutz, Maria Kelo (EUA) en Karl Stoeckel (CIVIS) de rol van Europese universiteitsallianties bij het ondersteunen van de democratie. De panelleden stonden stil bij de vraag hoe allianties verder kunnen gaan dan mobiliteit en institutionele samenwerking om de democratische veerkracht, burgerparticipatie en gedeelde Europese waarden te versterken in een steeds verder gefragmenteerd politiek landschap. 

Uit de discussie bleek dat democratische veerkracht afhangt van vertrouwen, verbondenheid en zeggenschap. Om mensen het gevoel te geven dat ze kunnen deelnemen, moeten ze het gevoel hebben dat ze invloed kunnen uitoefenen op beslissingen en constructief in dialoog kunnen gaan met mensen die er andere opvattingen op nahouden dan zijzelf. Hoewel universiteiten de democratische uitdagingen niet in hun eentje kunnen aanpakken, kunnen allianties een belangrijke rol spelen door mensen de kans te bieden elkaar te leren kennen, raakvlakken te vinden en de uitholling van het vertrouwen tegen te gaan. 

De panelleden waren het er ook over eens dat, hoewel het nog niet realistisch is dat alle studenten aan fysieke mobiliteit deelnemen, alle studenten de kans moeten krijgen om op de een of andere manier culturele uitwisseling te ervaren. Allianties kunnen hieraan bijdragen door mogelijkheden aan te bieden zoals grensoverschrijdend online leren, blended intensieve programma’s en andere vormen van culturele uitwisseling. 

Van ideeën tot samenwerking 

Ter afsluiting van de ochtendsessies hield Barbara Hegyi (ELTE) een interactieve lezing waarin ze de REDINEST Impact Labs introduceerde, een door studenten aangestuurd, op uitdagingen gebaseerd netwerk dat is opgezet om de ontwikkeling van transformatieve competenties en een inclusieve mentaliteit te ondersteunen. De deelnemers wisselden ideeën uit over hoe duurzaamheidsvaardigheden in het ondernemerschapsonderwijs kunnen worden bevorderd en verkenden methoden en activiteiten die vakoverschrijdend, faculteitsoverschrijdend en instellingoverschrijdend leren kunnen ondersteunen. 

In de loop van de middag bood de conferentie nog meer mogelijkheden voor samenwerking via interactieve sessies waarin deelnemers konden samenwerken, nadenken en discussiëren over democratische waarden en maatschappelijke veerkracht in relatie tot de rol van Allianties. Tijdens de workshops kwamen onderwerpen aan bod als innovatie en maatschappelijke impact, transdisciplinariteit, de toegevoegde waarde van Allianties ten opzichte van afzonderlijke instellingen, democratieonderwijs en open wetenschap. 

Een gezamenlijk streven naar democratische veerkracht 

De conferentie werd afgesloten met enkele overwegingen van Meritxell Chaves, secretaris-generaal van CHARM-EU, die het belang van het conferentiethema voor de samenleving benadrukte en wees op de belangrijke rol van allianties bij het bevorderen van democratische veerkracht door middel van grensoverschrijdende samenwerking. 

Dit sluit aan bij de herziene missie en visie van CHARM-EU, waarin de alliantie zich opstelt als verdediger van „Europese waarden in een duurzame, democratische wereld door middel van grensoverschrijdende, op samenwerking gebaseerde onderwijsaanbiedingen die zijn gegrondvest op wetenschap, onderzoek en academische vrijheid.”