Leren voor duurzaamheid: de belangrijkste inzichten van CHARM-EU

14 februari 2024

In de wintereditie 2023 van het EAIE-tijdschrift Forum werd in een artikel ingegaan op de afsluitende fase van de masteropleiding ‘Global Challenges for Sustainability’ van CHARM-EU. In deze samenvatting worden de belangrijkste geleerde lessen op een rijtje gezet.

CHARM-EU organiseert de allereerste gezamenlijke masteropleiding in het kader van het initiatief „European Universities“, waarin meer dan 430 universiteiten in heel Europa samenwerken in allianties. Wat is de meerwaarde van de unieke onderwijsaanpak van CHARM-EU, die grenzen tussen landen, disciplines en beroepsdomeinen overschrijdt? Wat zijn de uitdagingen en succesfactoren? Dit artikel gaat dieper in op de laatste fase van de masteropleiding, de afsluitende fase, waarin de nadruk ligt op het gezamenlijk oplossen van echte duurzaamheidsuitdagingen.

Oplossingen op basis van samenwerking

Waarom moedigen we belanghebbenden uit de gemeenschap aan om samen te werken met studenten van CHARM-EU? Deelname aan de afsluitende fase biedt belanghebbenden namelijk de kans om een samenwerking aan te gaan door deel te nemen aan innovatieve projecten, toegang te krijgen tot academische middelen en expertise, en hun eigen zichtbaarheid te vergroten.

Gedurende twee academische jaren hebben 26 interdisciplinaire studententeams van vijf universiteiten tijdens de afsluitende fase impactvol onderzoek verricht. Deonderwerpen waren aangedragen door maatschappelijke belanghebbenden die de analyses en voorgestelde oplossingen van de studenten konden gebruiken voor ‘hun’ duurzaamheidsuitdagingen. Tijdens de afsluitende fase begeleidden academische begeleiders, gastdocenten en externe belanghebbenden hybride werksessies, waardoor een dynamische en inclusieve leeromgeving werd gecreëerd. De afstudeerprojecten werden uitgevoerd in samenwerking met ngo’s, overheidsinstanties, onderzoeksinstellingen en VN-organisaties in heel Europa en Afrika, wat het wereldwijde bereik van het programma onderstreepte. Voorbeelden hiervan zijn een project in Utrecht dat burgers via een smartphone-app in contact brengt met de natuur, een samenwerking met de VN in Senegal om woestijnvorming tegen te gaan, en een unieke uitdaging op het gebied van milieukeurmerken in Spanje.

Kansen en uitdagingen

De studenten waardeerden het interinstitutionele karakter van het afstudeerproject omdat het hen in staat stelde samenwerkings- en communicatievaardigheden te ontwikkelen. Uitdagingen waren echter onder meer de beoordelingen en de afstemming tussen de vijf universiteiten, evenals de coördinatie van het veldwerk in zeven landen in Europa en Afrika.

Het afsluitende project leverde waardevolle inzichten op. Het gezamenlijke ontwerpproces bleek, hoewel tijdrovend, van cruciaal belang te zijn en onderstreepte het belang van de betrokkenheid van leerlingen en belanghebbenden. Voortdurende communicatie, duidelijke en flexibele leerdoelen en professionele ontwikkeling van docenten werden aangemerkt als sleutelelementen voor succes.

De toekomst van het hoger onderwijs vormgeven

Kortom, de afsluitende fase van CHARM-EU biedt een blik op de toekomst van het hoger onderwijs. Door samenwerking, innovatief onderwijs, internationalisering en transdisciplinair denken te combineren , legt deze aanpak niet alleen de basis voor het opleiden van de volgende generatie leiders op het gebied van duurzaamheid, maar kan hij ook bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen via onderwijs en onderzoek. Naarmate de allianties van Europese universiteiten zich verder ontwikkelen, zal het iteratieve proces van onderwijsinnovatie een cruciale rol spelen bij de hervorming van het hoger onderwijs.

Het artikel in het EAIE-ledenblad is geschreven door Marjanneke Vijge, Silvia Gallagher, Jake Byrne, Unnikrishnan, Britjita Madhavan en Julia Tscherisch. EAIE-leden kunnen het volledige tijdschrift downloaden.

Lees meer over de afsluitende fase