Voor Alex Arenas, onderwijsdeskundige bij CHARM‑EU en pedagogisch ingenieur bij het Centrum voor Onderwijs en Leren (CSIP) van de Universiteit van Montpellier, begint onderwijsinnovatie met het samenbrengen van mensen. De afgelopen drie jaar heeft Alex collega’s binnen de Alliantie met elkaar in contact gebracht om gezamenlijk nieuwe leerervaringen te creëren, waaronder de interculturele cursussen van CHARM‑EU, waarbij hij diverse perspectieven heeft omgezet in zinvolle samenwerking.
Jouw CHARM‑EU-ervaring
Hoe ben je voor het eerst bij CHARM-EU betrokken geraakt?
Toen ik lesgaf aan de Universiteit van Montpellier, stuitte ik op een oproep voor een project dat tot doel had het Europese hoger onderwijs te herzien en te hervormen. De ambitie om via CHARM-EU iets werkelijk baanbrekends op te zetten trok meteen mijn aandacht, dus ik greep deze kans met beide handen aan en heb me aangemeld.
Wat is je belangrijkste rol binnen CHARM-EU?
Dag in dag uit vervul ik verschillende rollen – of het nu gaat om het ondersteunen van docenten in het Food-traject, het samenbrengen van mensen via workshops of het delen van pedagogische werkwijzen binnen de alliantie. Als ik één initiatief zou moeten noemen dat de essentie van mijn werk weergeeft, dan zijn dat de twee cursussen over interculturaliteit die we hebben opgezet. Het begon allemaal toen Harriet Klåvus van Åbo Akademi contact met me opnam, en samen hebben we een groep deskundige hoogleraren uit de hele alliantie bijeengebracht om aan beide cursussen te werken. Ik zag mijn rol als die van een katalysator: mensen met elkaar in contact brengen, de ruimte creëren waarin ze ideeën konden uitwisselen, en helpen hun gezamenlijke expertise om te zetten in concrete leermodules. De cursussen laten zien hoe we bij CHARM-EU samenwerken over verschillende talen, academische gewoonten en werkculturen heen. (Korte module Interculturele communicatie [21:44]).
Kun je een moment of ervaring beschrijven die het beste weergeeft wat CHARM‑EU voor jou betekent?
Toen Harriet en ik aan het uitzoeken waren hoe we de interculturele modules van een idee naar de praktijk konden brengen, beseften we dat online vergaderingen ons maar tot op zekere hoogte zouden helpen. We besloten gebruik te maken vanhet ‘netwerkevenement’-programmavan CHARM-EU om het hele team in één ruimte bij elkaar te brengen. Toen ik zag hoe iedereen – met al hun verschillende achtergronden, perspectieven en ervaringen – samen brainstormde, debatteerde en schouder aan schouder werkte, werd voor mij de ware geest van CHARM-EU duidelijk: het biedt ons de ruimte en de middelen om institutionele afstand te overbruggen en samen iets blijvends te creëren (of dat nu een gemeenschap, een project of een cursus over interculturaliteit is).
In hoeverre heeft je ervaring met CHARM-EU je professionele en/of persoonlijke ontwikkeling beïnvloed, met name door de samenwerking tussen universiteiten, culturen en collega’s binnen het samenwerkingsverband?
Ik had al jaren in internationale omgevingen gewerkt, dus ik ging bij CHARM-EU aan de slag in de vaste overtuiging dat samen creëren beter is dan in je eentje werken. Wat CHARM-EU mij echt heeft uitgedaagd, is het inzicht in wat er daadwerkelijk nodig is om silo’s te doorbreken. In theorie is het gemakkelijk om diversiteit te prijzen, maar wanneer je verschillende academische hiërarchieën, nationale regelgeving en werktradities samenbrengt, wordt samenwerking een vak op zich. Het heeft mij geleerd dat echte institutionele integratie niet gaat over het uitwissen van verschillen, maar over het leren omgaan met de wrijving, zodat diverse systemen daadwerkelijk in dezelfde richting kunnen werken.
Visie & Toekomst
Kun je je voorstellen hoe de interculturele cursus in de toekomst verder kan worden ontwikkeld?
Het is moeilijk te zeggen wat de toekomst precies in petto heeft, maar ik hoop dat deze cursussen iedereen die ze volgt een reden geven om even stil te staan. Hoe we de wereld waarnemen, bepaalt hoe we ons gedragen en reageren op anderen. Als deze modules mensen een moment van bezinning kunnen bieden voordat ze overhaaste conclusies trekken wanneer ze met iemand praten (nieuw of oud, collega of niet), dan hebben ze hun doel bereikt. Elk verhaal heeft altijd meerdere kanten, en onze eigen waarneming is vaak geen betrouwbaar bewijs.
Hoe zie je de toekomst van CHARM-EU in de komende jaren? Wat vind je zo spannend aan de toekomst van CHARM-EU?
Het is altijd lastig om precies te voorspellen welke koers een alliantie zal varen, maar mijn optimisme is te danken aan de mensen. Bij al onze partneruniversiteiten zijn er toegewijde personen en teams die zich oprecht inzetten om het Europese hoger onderwijs dichter bij elkaar te brengen. Zolang onze projecten, ideeën en dagelijkse activiteiten in die richting blijven gaan –door isolatie te doorbreken en ervoor te kiezen om samen te bouwen– twijfel ik er niet aan dat de alliantie vruchten zal blijven afwerpen.
Als je CHARM‑EU in één woord of een korte zin zou moeten omschrijven, wat zou dat dan zijn – en waarom?
Complex, gedurfd en eclectisch.
Het is complex omdat het doorbreken van institutionele grenzen hard werken is; gedurfd omdat het weigert genoegen te nemen met de status quo in het hoger onderwijs; en eclectisch omdat juist de diverse mix van achtergronden en perspectieven binnen de alliantie onze creativiteit stimuleert.
Ben je geïnteresseerd in interculturaliteit en grensoverschrijdende samenwerking? Ontdek de cursus ‘Interculturele voorbereiding’ van CHARM‑EU en ontwikkel de vaardigheden om je met zelfvertrouwen te bewegen in diverse academische, professionele en culturele omgevingen.