De CHARM-EU-strategie voor onderzoek en innovatie brengt negen universiteiten samen met één gezamenlijke ambitie: het bevorderen van transdisciplinaire samenwerking in bottom-up-onderzoeksprojecten die dringende maatschappelijke uitdagingen aanpakken. Geleid door de beginselen van verantwoord onderzoek en innovatie (RRI) en open wetenschap zorgt de alliantie ervoor dat elke fase (van het bedenken van ideeën tot de uitvoering van projecten) in samenwerking met belanghebbenden tot stand komt, openlijk wordt gedeeld en gericht is op tastbare impact.

Een eenvoudige, inclusieve en reproduceerbare methodologie voor het opstellen van een gemeenschappelijke wetenschappelijke agenda

Het TORCH-project heeft een probleemgerichte gemeenschappelijke wetenschapsagenda ontwikkeld, een praktisch hulpmiddel dat elke alliantie of elk consortium van instellingen voor hoger onderwijs kan aanpassen om nieuwe wetenschappelijke netwerken op gang te brengen en complexe mondiale vraagstukken aan te pakken. Het meerstaps, participatieve proces helpt multidisciplinaire teams bij het vaststellen van prioriteiten die aansluiten bij zowel de SDG’s als het beleid en de strategieën van de instellingen:

1. Sterke punten en interesses in kaart brengen. Onderzoekers geven aan in welke onderwerpen zij geïnteresseerd zijn, terwijl elke universiteit haar thematische prioriteiten vaststelt.

• Afstemming op de SDG’s. Discussiegroepen koppelen die belangen en expertise aan specifieke Duurzame Ontwikkelingsdoelen, waardoor de maatschappelijke relevantie wordt gewaarborgd.

• Het samenstellen van multidisciplinaire, universiteitsoverschrijdende en qua geslacht evenwichtige teams. Kleine clusters vormen zich rond de overlappende thema’s, waarbij nieuwsgierigheidsgedreven en toepassingsgericht onderzoek worden gecombineerd met een duidelijk beeld van de maatschappelijke impact ervan.

• Het opstellen van projectvoorstellen – elke cluster stelt een voorlopig voorstel op, daarbij ondersteund door onderzoeksmanagementeenheden die financieringsoverzichten, sjablonen en advies over het opzetten van consortia verstrekken.

Deze bottom-up-aanpak op basis van samenwerking zorgt ervoor dat initiatieven vanuit de basis aansluiten bij de inzet van instellingen, waardoor gezamenlijke ideeën worden omgezet in uitgewerkte, financierbare onderzoeksvraagstukken.

Succesverhalen die laten zien hoe de methode in de praktijk werkt

ClimEX-PE is voortgekomen uit een multidisciplinaire cluster die via het bovengenoemde proces tot stand is gekomen. Het team maakte gebruik van de expertise van vier CHARM-EU-universiteiten en externe partners en stelde een projectvoorstel op dat gericht is op het aanpakken van wereldwijde wateruitdagingen door middel van innovatieve oplossingen voor waterbeheer, met name technieken voor gecontroleerde grondwateraanvulling (Managed Aquifer Recharge). Het project ontstond als een onderzoeksinitiatief met sterke banden met het onderwijs, die door CHARM-EU waren gelegd.

Tijdens de CHARM-EU R&I Days 2023 (‘Het opstellen van multidisciplinaire onderzoeksvoorstellen: een co-creatieworkshop om de wereldwijde uitdagingen op het gebied van water aan te pakken’) werd aangetoond hoe een gerichte co-creatieworkshop interdisciplinaire onderzoeksteams tot stand brengt. Voorafgaand aan het evenement werd via matchmaking complementaire expertise op elkaar afgestemd; drie intensieve sessies met onderzoekers en externe belanghebbenden leidden tot conceptvoorstellen rond het thema water en dienden als aanzet voor het ontstaan van nieuwe wetenschappelijke netwerken.

Waarom het model werkt

• Begeleide interactie. Ervaren begeleiders helpen onderzoekers om snel gemeenschappelijke interesses en complementariteiten aan het licht te brengen.

De uitdaging in het kader van de SDG’s plaatsen. Elke discussie blijft verankerd in de behoeften uit de praktijk en de wegen naar impact.

• Inclusieve teamvorming. Diversiteit op het gebied van vakgebied, instelling, carrièrefase en geslacht wordt vanaf het begin ingebouwd.

• Specifieke ondersteuning bij het beheer van onderzoeksprojecten. Administratieve belemmeringen worden weggenomen, zodat wetenschappers zich kunnen concentreren op de ontwikkeling van de projecten.

Samen zorgen deze elementen voor interdisciplinaire netwerken die snel kunnen worden opgezet en lang genoeg in stand kunnen worden gehouden om oplossingen te bieden die er echt toe doen.

– Rapport:TORCH-consortium. (2022). TORCH D4.2 – Lijst met uitdagingen voor de gemeenschappelijke wetenschappelijke agenda. CHARM-EU. 

– Succesverhaal:het ClimEx-PE-project 

– Wetenschappelijk artikel:Llorca, J., Royuela, V., Evans, C., Diaz-Guilera, A., & Ramos, R. (2025). Het bevorderen van interdisciplinariteit en samenwerking: de rol van probleemgericht onderzoek in Europese universiteitsallianties aan de hand van de ervaringen met CHARM-EU.Humanities and Social Sciences Communications,12(1), 1-14. 

– Poster:Diaz-Guilera, A., Evans, C., Llorca, J., Ramos-Lobo, R., Royuela, V., & Takó, F. (2023). TORCH Common Science Agenda: Samenwerking en transdisciplinair onderzoek stimuleren om mondiale duurzaamheidsuitdagingen aan te pakken. Wetenschap met en voor de samenleving in Europese universiteitsallianties: Cross-Alliances Forum 2023, Brussel. CHARM-EU. 

– Succesverhaal:CHARM-EU R&I Days –^1eeditie ‘Het opstellen van multidisciplinaire onderzoeksvoorstellen: een co-creatieworkshop om de wereldwijde wateruitdagingen aan te pakken’. 

– Bron:CHARM-EU-gids voor deskundigen. Overzicht van onderzoekers dat beschikbaar is voor de gehele academische gemeenschap van de CHARM-EU-universiteiten. 

– Bron:de app ‘Collaboration Networks’. Een interactieve tool die is gebaseerd op een bibliografische analyse van actuele auteursnetwerken, waarmee je publicaties kunt zoeken en het netwerk van samenwerkingsverbanden tussen de auteurs ervan en tussen de partneruniversiteiten van CHARM-EU in kaart kunt brengen. 

– Bron:Netwerk- en matchmakingactiviteiten. CHARM-EU bevordert samenwerking en kennisuitwisseling binnen haar gemeenschap van onderzoekers. De netwerk- en matchmakinginitiatieven van CHARM-EU brengen personen en teams met elkaar in contact die werken aan interdisciplinaire projecten die aansluiten bij de thematische gebieden van de alliantie en de VN-duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s). 

Het ClimEx-PE-project is vanuit het CHARM-EU-kader ontstaan via een reeks duidelijk omschreven stappen