Het ClimEx-PE-project is voortgekomen uit het CHARM-EU-samenwerkingsverband en maakt gebruik van de expertise en middelen van enkele van de partnerinstellingen, waaronder de Eötvös Loránd-universiteit (ELTE), de Universiteit van Barcelona (UB), de Universiteit Utrecht (UU) en Trinity College Dublin (TCD). De betrokkenheid van aanvullende deskundigen van de Universiteit van Zaragoza (UNIZAR) werd mogelijk gemaakt via het uitgebreide netwerk van de UB. Het project kreeg steun in het kader van het EU-initiatiefWater4All 2022, wat het belang ervan voor het bevorderen van duurzame waterbeheerpraktijken onderstreept. De visie van Water4All is om„de systemische transformaties en veranderingen in de gehele innovatieketen op het gebied van wateronderzoek te stimuleren, waarbij de koppeling tussen probleemstellers en oplossingsaanbieders wordt bevorderd om op lange termijn waterzekerheid voor iedereen te waarborgen.”

De eerste onderzoeksactiviteit binnen CHARM-EU ging medio september 2022 van start, voortbouwend op de strategische en methodologische grondslagen die waren gelegd in het kader van hetTORCH-project, het samenwerkingsverband voor onderzoek en innovatie van de CHARM-EU-alliantie waarin de alliantie een gemeenschappelijke wetenschappelijke agenda heeft opgesteld als methode om onderzoeksteams te identificeren rond gedeelde wetenschappelijke interesses, teneinde grote maatschappelijke uitdagingen aan te pakken (ziehier voor meer informatie hierover). Deze eerste fase richtte zich op natuurverschijnselen zoals overstromingen, droogtes en grondwater, en de maatschappelijke gevolgen daarvan. Deskundigen uit verschillende disciplines en deelnemende instellingen werden uitgenodigd om deel te nemen. Vervolgens werd een consortium gevormd onder leiding van ELTE, met Judit Mádl-Szőnyi als hoofdonderzoeker (PI), samen met José Francisco García van de Universiteit van Barcelona (UB), Patrick Morrissey van Trinity College Dublin (TCD) en Katrin Merfeld van de Universiteit Utrecht (UU). Het team hield zich bezig met deelonderwerpen zoals klimaat, water, maatschappelijke aspecten, communicatie, onderwijs en milieurecht. In oktober werd een voorlopig voorstel ingediend, dat positief werd beoordeeld en tot de top 67 van de meer dan 200 ingediende voorstellen behoorde. Dankzij dit succes kon het team in april 2023 het definitieve voorstel indienen, dat werd geselecteerd voor financiering als een van de 27 van de 67 in aanmerking komende voorstellen. Dit was de eerste belangrijke mijlpaal van CHARM-EU op het gebied van gezamenlijk onderzoek en innovatie.

De wetenschappelijke benadering van het ClimEx-PE-project beschouwt grondwaterstromingssystemen als een cruciaal ontbrekend element in effectief waterbeheer. Verschillende stromingssystemen, samen met hun aanvul- en afvoergebieden, kunnen op natuurlijke wijze een buffer vormen tegen droogte en overstromingen. Het project stelt voor om deze natuurlijke variaties in stromingssystemen te benutten om droogte- en overstromingssituaties in evenwicht te brengen via een op de natuur gebaseerde benadering van gecontroleerde grondwateraanvulling (Managed Aquifer Recharge, MAR). De belangrijkste doelstellingen van het ClimEx-PE-project zijn het integreren van evaluaties van grondwaterstromingssystemen in MAR-technieken op lokale schaal en het inzetten daarvan voor co-creatieve publieke betrokkenheid. Wereldwijd wordt ‘op de natuur gebaseerde MAR’ in bredere zin gebruikt voor het aanvullen van grondwater. Daarnaast streeft het project ernaar een nieuwe en opgeschaalde, op de natuur gebaseerde benadering van Managed Aquifer Recharge te bieden voor het op regionale schaal mitigeren van extreme hydroklimatologische gebeurtenissen.

Het ClimEx-PE-project heeft verschillende belangrijke workshops, veldbezoeken en bijeenkomsten met belanghebbenden georganiseerd om samenwerking en kennisuitwisseling te bevorderen. Het project heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt bij het vergroten van ons inzicht in hydrologische extremen en aanpassingsstrategieën. Door natuurlijke grondwaterstromingsprocessen te integreren met innovatieve waterbeheertechnieken is een nieuw NaBa-MAR®-systeem (nature-based Managed Aquifer Recharge®) ontstaan^[1]) geïntroduceerd. 

Het succes van ClimEx-PE onderstreept het belang van internationale samenwerking bij het aanpakken van mondiale milieu-uitdagingen en schept een precedent voor toekomstige projecten binnen het CHARM-EU-kader. Door uiteenlopende expertise en middelen te bundelen, heeft het project een belangrijke bijdrage geleverd aan duurzame praktijken op het gebied van waterbeheer. Naarmate het project vordert, zal het blijven dienen als model voor toekomstige initiatieven die erop gericht zijn mondiale uitdagingen aan te pakken door middel van internationale samenwerking. 

^[1] Dit is de officiële naam van de ‘uitvinding’ van de ELTE Hydrogeology Group, die in 2024 door het Europese merkrecht is beschermd en die werd toegepast in het project om de gevolgen van klimaatverandering voor watervoorraden te beperken.

Het ClimEx-PE-project heeft een breed scala aan bronnen opgeleverd, waaronder projectspecifieke documenten. Deze bronnen bieden waardevolle inzichten in de methodologieën en bevindingen van het project en ondersteunen daarmee verder onderzoek en implementatie-inspanningen. 

• Zou grondwaterbeheer de duurzame oplossing kunnen zijn voor het aanpakken van extreme hydrologische gebeurtenissen? – CHARM-EU 
• Water4all: meer betrokkenheid bij oplossingen voor grondwater – Nieuws – Universiteit Utrecht 
• Door ELTE geleid gezamenlijk onderzoeksvoorstel, ontwikkeld in het kader van CHARM-EU, krijgt subsidie toegekend 
• Op de natuur gebaseerde, beheerde grondwateraanvulling
• ClimEX-PE-projectnieuwsbrief, nummer 1.
• Officiële website van het project

Het ClimEx-PE-project is vanuit het CHARM-EU-kader ontstaan via een reeks duidelijk omschreven stappen