Als onderdeel van de missie van CHARM-EU om alomvattende Open Science-praktijken te bevorderen en te mainstreamen, heeft de alliantie in 2023 de Open Science Recognition Award in het leven geroepen om de bijdragen te erkennen van personen die zich bezighouden met onderzoek of onderwijs aan onze partneruniversiteiten en die blijk hebben gegeven van een sterke toewijding aan Open Science. Na een intensieve planningsfase met betrekking tot de R&I-dimensie van CHARM-EU werd de oproep in 2025 voor de tweede keer gepubliceerd, ditmaal met een categorie voor individuen en een categorie voor teams.
De internationale jury heeft dr. Korbinian Bösl, coördinator gegevensbeheer bij de afdeling Computational Biology (departement Informatica) van de Universiteit van Bergen, uitgeroepen tot winnaar van de prijs van dit jaar in de categorie ‘individuen’. Het opzetten en bevorderen van een open wetenschappelijke gegevensinfrastructuur en -cultuur aan de Universiteit van Bergen, op nationaal niveau in heel Noorwegen en internationaal via Europese initiatieven, heeft centraal gestaan in de loopbaan van dr. Bösl. Als coördinator gegevensbeheer bij de afdeling Computational Biology (UiB) geeft hij sinds 2019 leiding aan activiteiten op het gebied van gegevensbeheer bij ELIXIR Norway en het Centre for Digital Life Norway , waarbij hij de culturele en praktische overgang naar open wetenschap en het delen van open data binnen de Noorse en Europese life-science-gemeenschappen bevordert.
“Voor mij vertegenwoordigt Open Science de ideale vorm van wetenschappelijke praktijk: gebaseerd op samenwerking, transparant en vrij van belemmeringen zoals beperkingen op het gebied van intellectueel eigendom. Het maakt het mogelijk om onderzoeksgegevens vrij te delen, waardoor de waarde van de wetenschap niet alleen binnen de academische wereld, maar ook in het bedrijfsleven en de samenleving wordt vergroot. Veel van de huidige innovaties en diensten zouden simpelweg niet mogelijk zijn zonder toegang tot open, voor het publiek beschikbare gegevens.” – Dr. Korbinian Bösl
Zijn inspanningen omvatten onder meer het opstellen van reacties op raadplegingen over life science-gegevens van ministeries, de Noorse Onderzoeksraad en internationale instanties zoals de WHO en de Europese Commissie. Hiermee levert hij een bijdrage aan richtlijnen en wetgeving ter ondersteuning van open toegang tot onderzoeksgegevens, de ontwikkeling van gedeelde infrastructuren, de expliciete bevordering van de FAIR-principes en de bescherming van persoonsgegevens. Daarnaast is hij actief betrokken bij de Europese Open Science Cloud-gemeenschap. Hij is zeer actief op het gebied van capaciteitsopbouw: hij heeft meer dan 16 nationale workshops over datamanagementplanning georganiseerd en gegeven, waarmee hij meer dan 500 hoofdonderzoekers, postdocs en promovendi heeft bereikt, en hij heeft deelgenomen aan diverse andere initiatieven aan de Universiteit van Bergen en op internationaal niveau.
“Om open wetenschap te realiseren zijn zowel institutionele veranderingen als individueel leerproces nodig. We moeten actief samenwerken met ondersteunende structuren – veel standaardovereenkomsten voor samenwerking en onderaanneming zijn nog steeds niet afgestemd op open licenties en blijven restrictief. Technology Transfer Offices (TTO’s) zouden hun focus ook moeten verbreden naar open innovatiemodellen die verder gaan dan octrooien als belangrijkste weg naar commercialisering. Veel open-sourceprojecten hebben al aangetoond dat werk onder een open licentie kan samengaan met duurzame bedrijfsmodellen.” – Dr. Korbinian Bösl
In de categorie ‘teams’ koos de jury voor het team van OpenSystems van de afdeling Condensed Matter Physics van de Universiteit van Barcelona. OpenSystems staat onder leiding van professor Josep Perelló; het team bestaat uit Isabelle Bonhoure, Ferran Larroya, Ivan Casanovas, Marc Sadurní en Martin F. Díaz. OpenSystems is een transdisciplinaire onderzoeksgroep die kennis samen met gemeenschappen ontwikkelt die een gemeenschappelijke maatschappelijke zorg delen. Het team fungeert als gemeenschapsbouwer en integreert openheid in bestuur, methoden, opleiding, data en beleidsbetrokkenheid. Deze aanpak komt tot uiting in een reeks toonaangevende projecten, initiatieven voor capaciteitsopbouw en institutionele rollen die gezamenlijk de principes van Open Science bevorderen.
“Open Science, en met name burgerwetenschap, staat bij ons centraal, aangezien we ons altijd bezighouden met kwesties die door gemeenschappen en groepen aan de orde worden gesteld. In ons werk zijn burgerwetenschappelijke gegevens en participatieve werkwijzen vaak de enige effectieve manier om complexe uitdagingen aan te pakken, zoals het in kaart brengen van sociale ondersteuningsnetwerken op het gebied van geestelijke gezondheid of het beoordelen van de thermische beleving in kwetsbare wijken. Open Science betekent in onze burgerwetenschappelijke projecten ook dat we ervoor zorgen dat gegevens en resultaten voor iedereen toegankelijk blijven, terwijl we tegelijkertijd nieuwe methoden en protocollen ontwikkelen en delen die onderzoek participatiever, inclusiever en maatschappelijk relevanter maken.” – Dr. Josep Perelló (OpenSystems)
Het project CoAct – Co-designing Citizen Social Science for Collective Action (Horizon 2020) betrok gemarginaliseerde gemeenschappen als gelijkwaardige medeonderzoekers bij maatschappelijk urgente onderzoeken. CoActuem per la Salut Mental, via een Telegram-chatbot die samen met 32 mensen met praktijkervaring werd ontworpen, werd bekroond met de Europese Prijs voor Burgerswetenschap 2024 in de categorie digitale gemeenschappen. De groep heeft diverse andere projecten en initiatieven opgezet waarbij een brede gemeenschap betrokken is. Daarnaast heeft de groep capaciteitsopbouw geïnstitutionaliseerd via een geaccrediteerd opleidingsprogramma in „Burgerwetenschap met maatschappelijke betrokkenheid“ (UB, vanaf 2023), ontwikkeld in het kader van het TORCH-project van de CHARM-EU-alliantie. De groep is een van de oprichters en heeft het Barcelona Citizen Science Office (2012–2019) gecoördineerd, en is tevens een van de oprichters van de European Citizen Science Association.
“De belangrijkste les die we hebben geleerd, is dat we nooit aan een project moeten beginnen zonder eerst in gesprek te gaan met de betrokken gemeenschappen en naar hen te luisteren. Gezamenlijk ontwikkelde projecten– die in samenwerking met niet-academische actoren en specifieke gemeenschappen tot stand komen –leiden tot betere wetenschap: zo is het mogelijk om diepgaandere reflecties en innovatievere wetenschap te genereren en uiteindelijk zinvollere en impactvollere resultaten te boeken.” – Dr. Josep Perelló (OpenSystems)
De juryleden (deskundigen op het gebied van Open Science afkomstig van de verschillende partneruniversiteiten van CHARM-EU) waren het erover eens dat de selectie van de winnaars een uitdaging vormde vanwege de veelbelovende inzendingen, die qua aard nogal uiteenliepen. Zij kenden de tweede plaats in de individuele categorie toe aan het voorstel van dr. Tamás Nagy (universitair docent aan de afdeling Persoonlijkheids- en Gezondheidspsychologie van ELTE) vanwege zijn inzet voor de bevordering van Open Science-praktijken en -principes in zijn onderzoek, onderwijs, talentmanagement en leiderschapsactiviteiten op het gebied van metawetenschap. De derde plaats in de individuele categorie ging naar dr. Balázs Székely (universitair hoofddocent aan de afdeling Geofysica en Ruimtewetenschappen van ELTE), voor zijn prestaties op het gebied van Open Science in verband met zijn redactiewerk, bijdragen aan de ontwikkeling van databanken en bijdragen aan de popularisatie van de wetenschap.
Wat de toekenning van deze oproep betreft, krijgt de individuele begunstigde de kans om een van de partneruniversiteiten van CHARM-EU te bezoeken voor een studiereis, om daar met lokale Open Science-deskundigen van gedachten te wisselen over strategieën en praktijken ter bevordering van Open Science. De groep kan kiezen of één teamlid een CHARM-EU-partner met vergelijkbare doelstellingen bezoekt, of dat een deskundige van een CHARM-EU-partner naar hun instelling wordt uitgenodigd . Onze hartelijke felicitaties aan dr. Bösl en het OpenSystems-team voor hun uitmuntende prestaties!